W pogoni za smukłą sylwetką zapominamy, że utrata wagi to nie zawsze powód do radości. Związane z nią niedożywienie bywa poważnym problemem.
W powszechnej opinii funkcjonuje stereotyp: „szczupły znaczy zdrowy”. Nie zawsze jednak odpowiada on prawdzie. Jeśli ważysz za mało, grozi ci niedożywienie, czyli stan, w którym organizm nie otrzymuje wystarczającej ilości składników pokarmowych, m.in. białka, minerałów i witamin. Jeśli ten stan się przedłuża, pojawiają się poważne zaburzenia – częste infekcje wirusowe i bakteryjne, osłabienie mięśni, skłonność do niegojących się ran i wrzodów, niedotlenienie serca, a nawet gruźlica płuc. O niedożywieniu mówimy wówczas, gdy utrata wagi w ostatnich 3 miesiącach przekracza 10 procent prawidłowej masy ciała danego człowieka.
Przyczyny niedożywienia
Dziś dużą grupę niedożywionych stanowią osoby nierozsądnie odchudzające się, które razem z kilogramami tracą cenne dla zdrowia składniki. Może to prowadzić do poważnych zaburzeń odżywiania, z których najgroźniejsza jest anoreksja (jadłowstręt psychiczny). Do dużych niedoborów pokarmowych może dochodzić jednak przede wszystkim w związku z:
- kłopotami z trawieniem. Częste biegunki, nękające np. ludzi chorych na zapalenie jelit lub zespół jelita drażliwego, powodują, że z przewodu pokarmowego wchłania się zbyt mało cennych składników. Do podobnych skutków może dojść w wyniku długotrwałego stosowania ziół i tabletek przeczyszczających;
- alergią. Wielu uczulonych na określone produkty żywnościowe stosuje ubogą dietę. Z obawy przed reakcją alergiczną unikają rozmaitości pokarmów, ograniczają jedzenie wartościowych produktów, np. owoców, które są bogatym źródłem witamin, lub jajek, będących jednym z najlepszych źródeł żelaza. Problem ten dotyczy coraz większej liczby dzieci z alergią. Ich rodzice, zamiast szukać alternatywnych produktów (np. bogate w wapń mleko zamieniać na mięso lub mleko sojowe), przesadnie ograniczają dietę, nieświadomie pozbawiając dzieci niezbędnych substancji odżywczych;
- zaburzeniami hormonalnymi, np. nadczynność tarczycy (powoduje przyspieszenie przemiany materii);
- depresją lub innymi niż zaburzenia odżywiania chorobami psychicznymi, np. schizofrenią, demencją, chorobą Alzheimera;
- chorobami nowotworowymi. Często doprowadzają do dużej utraty wagi. Chudnięcie towarzyszy też zwykle terapii cytostatykami (chemioterapii);
- ograniczeniami diety u ludzi starszych. Wielu z nich nie ma apetytu, inni mają problemy z gryzieniem – z tego powodu unikają jedzenia np. surowych warzyw i owoców. Jeszcze inni, obawiając się niestrawności, rezygnują z picia mleka, jogurtu czy kefiru, ograniczają jedzenie mięsa. Efektem mogą być duże braki białka, wapnia, cynku, żelaza, fosforu i witamin z grupy B.